ในยุคดิจิทัลที่ข้อมูลส่วนบุคคลมีค่า คนรุ่นใหม่โดยเฉพาะ Gen Z กำลังแสดงท่าทีชัดเจนในการแสวงหาแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียที่แตกต่างออกไป พวกเขาเริ่มหันเหความสนใจจากแพลตฟอร์มหลักที่มีศูนย์กลาง ไปสู่กระแสของ โซเชียลมีเดียแบบไร้ศูนย์กลาง (Decentralized Social Media) ซึ่งมอบอำนาจการควบคุมข้อมูลคืนสู่ผู้ใช้งานอย่างแท้จริง

การเปลี่ยนแปลงนี้ได้รับแรงผลักดันจากความกังวลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความเป็นส่วนตัวของข้อมูล การแสวงหาพื้นที่ที่ปราศจากการควบคุมของอัลกอริทึมที่มักจะจำกัดหรือบิดเบือนการเข้าถึงเนื้อหา และความต้องการที่จะเป็นเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลของตนเองอย่างแท้จริง แพลตฟอร์มไร้ศูนย์กลางเหล่านี้มักสร้างขึ้นบนเทคโนโลยีบล็อกเชน ทำให้ข้อมูลถูกจัดเก็บแบบกระจายศูนย์ เพิ่มความโปร่งใสและลดโอกาสที่ข้อมูลจะถูกนำไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต

เหตุผลที่ Gen Z เลือกโซเชียลไร้ศูนย์กลาง

• ความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย: ผู้ใช้มีสิทธิ์ควบคุมข้อมูลของตนเองได้มากขึ้น ลดความเสี่ยงจากการถูกละเมิดข้อมูล

• อิสระจากอัลกอริทึม: เนื้อหาไม่ถูกจัดการหรือจำกัดการมองเห็นโดยอัลกอริทึม ทำให้เกิดประสบการณ์ที่เสรีและเป็นธรรมชาติมากขึ้น

• การเป็นเจ้าของข้อมูล: ผู้ใช้งานเป็นเจ้าของข้อมูลที่สร้างขึ้นอย่างแท้จริง ไม่ใช่แพลตฟอร์ม

แพลตฟอร์มอย่าง Mastodon, Farcaster หรือ Bluesky แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของการสื่อสารที่ผู้ใช้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจและควบคุมกฎเกณฑ์ของชุมชนตนเองได้มากขึ้น (อ้างอิง: The Verge, 2023) แนวโน้มนี้ไม่เพียงแต่ตอบสนองความต้องการด้านความเป็นส่วนตัวเท่านั้น แต่ยังเป็นการเปิดประตูสู่โมเดลอินเทอร์เน็ตแบบ Web3 ที่ผู้ใช้งานมีอำนาจเหนือกว่าศูนย์กลางขนาดใหญ่ ซึ่งอาจเป็นอนาคตของสังคมออนไลน์ที่เราจะได้เห็น

ศูนย์สื่อดิจิทัล มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ (SRRU) เห็นว่ากระแสนี้เป็นสิ่งสำคัญที่ควรจับตา เพราะสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภคสื่อดิจิทัล ที่ต้องการความเป็นธรรมและความโปร่งใสในการใช้งานแพลตฟอร์มออนไลน์มากขึ้น

แหล่งอ้างอิง

• The Verge. (2023). 'The rise of decentralized social networks'.

• CoinDesk. (2024). 'How blockchain powers the next generation of social media'.